Het probleem van stof bij digitale spiegelreflexcamera's: De meeste fotografen met een digitale SLR-camera zijn helemaal enthousiast over de geweldige kwaliteit van hun foto's die voor een belangrijk deel het gevolg is van hun apparatuur. Hun camerasysteem vertegenwoordigt een investering waar ze nog jaren plezier van hopen te hebben. Toch kunnen ze voor verrassingen komen te staan. De kleine, donkere stipjes op hun foto's zouden wel eens het gevolg kunnen zijn van stof op de beeldsensor. Elke keer dat het objectief wordt verwisseld, bestaat de kans dat er stof in de camera komt. En zelfs als men hierbij heel voorzichtig te werk gaat, kunnen mechanische delen zoals de sluiter of spiegel stof veroorzaken tijdens het bewegen. Daarnaast zorgen deze onderdelen voor een kleine luchtverplaatsing in de camera waardoor stofdeeltjes zich kunnen verplaatsen. Bij spiegelreflexcamera's met een filmrolletje is dit een veel kleiner probleem omdat de stofdeeltjes verdwijnen zodra de film wordt doorgespoeld. Bij digitale camera's blijft de beeldsensor echter voortdurend op dezelfde plek. Zelfs stofdeeltjes die kleiner zijn dan 0,1 mm (100 micron) en onzichtbaar voor het menselijk oog, kunnen de kwaliteit van de foto's negatief beïnvloeden wanneer ze op de beeldsensor terecht komen. En het is doorgaans een lastige zaak om het stof uit de camera te verwijderen. In veel gevallen zal de camera voor schoonmaak moeten worden opgestuurd.
Olympus heeft pionierswerk verricht wanneer we kijken naar stofvrije D-SLR-fotografie. Het was de eerste fabrikant die met een oplossing kwam voor dit vervelende probleem: de unieke en innovatieve Supersonic Wave-filter (SSWF). Dit is het belangrijkste onderdeel van het antistofsysteem dat de beeldsensor beschermt tegen viezigheid. Dit systeem werd geïntroduceerd tegelijkertijd met de eerste digitale SLR van Olympus, de E-1, in 2003, en is inmiddels toegepast in alle zeven D-SLR-camera's van Olympus. Onlangs is dit antistofsysteem nog verder verbeterd. Deze tweede generatie SSWF is nog effectiever. Om in te spelen op de grotere noodzaak van stofverwijdering als gevolg van de hogere pixeldichtheid van de 10-Megapixel beeldsensoren, is de trillingsfrequentie van de SSWF verhoogd en is de constructie versterkt. Tegelijkertijd zijn de afmetingen van het systeem verkleind wat het mogelijk maakte om de camera's nog compacter te maken. Inmiddels zijn ook andere fabrikanten zich bewust van het belang van een antistofsysteem, en zien we deze systemen in steeds meer camera's terug. Olympus blijft echter de initiator van stofvrije D-SLR-fotografie en is de enige fabrikant met een gedegen trackrecord op het gebied van stofverwijdering .
Twee soorten stof Er zijn twee soorten stofdeeltjes die de kwaliteit van foto's kunnen verpesten: stofdeeltjes die zich vasthechten door elektromagnetische krachten en stofdeeltjes die zich vasthechten door intermoleculaire krachten.
(1) Stofdeeltjes die zich vasthechten door een elektrostatische lading De meeste viezigheid op de beeldsensor wordt veroorzaakt door stofdeeltjes van ongeveer 1 micron (0,001 mm) die zich vasthechten door hun elektrostatische lading. Door de stofdeeltjes en het oppervlak van de Supersonic Wave-filter met een microscoop te bekijken, werd ontdekt dat de deeltjes beschikken over een positieve elektrische lading terwijl het oppervlak negatief is geladen. Hierdoor trekken ze elkaar aan. Hetzelfde verschijnsel doet zich ook voor bij het oppervlak van een LCD- of CRT-beeldscherm. Dit soort stof kan eenvoudig worden verwijderd met de behulp van de SSWF.
(2) Stofdeeltjes die zich vasthechten door intermoleculaire krachten
De intermoleculaire kracht is kleiner dan de elektrostatische kracht. Toch trekt het microscopische stofdeeltjes naar de beeldsensor, zelfs bij een minimale kracht. Hoewel het aarden van de camera een oplossing kan zijn voor de statische stofdeeltjes, heeft dit geen invloed op de intermoleculaire aantrekking. De ultrasone trillingen van de SSWF kunnen het probleem wel verhelpen. Wanneer er stof in de camera is gekomen, blijft dit kleven aan het oppervlak van het geaarde metaal. Dit soort stof wordt aangetrokken door een intermoleculaire kracht. Vloeistoffen hechten zich ook aan de beeldsensor als gevolg van intermoleculaire krachten, en dergelijke moleculen hechten zich doorgaans sterk aan elkaar, wat het verwijderen van het stof nog moeilijker maakt. In zulke gevallen moet het optische element, zoals de low-pass filter of infraroodfilter, voor de beeldsensor worden schoongeveegd met een schoonmaakmiddel. Bij normaal gebruik is de kans dat vloeistoffen zich op de SSWF hechten, echter minimaal.
De SSWF wordt automatisch geactiveerd elke keer dat de camera wordt ingeschakeld, en genereert ultrasone trillingen - meer dan 35.000 keer per seconde – waardoor de stofdeeltjes van het oppervlak worden afgeschud. De SSWF kan ook handmatig worden geactiveerd via het cameramenu. Het verwijderde stof wordt vervolgens opgevangen op een speciale klevende laag onderaan de filter. In de meeste gevallen knippert een blauwe LED aan de bovenzijde van de Olympus-camera op het moment dat de SSWF is ingeschakeld.
(1) Ultrasone stofverwijdering Door de ultrasone trillingen worden stofdeeltjes die zich aan het oppervlak van de SSWF hebben gehecht direct afgeschud. Ze worden vervolgens opgevangen op een speciale klevende laag onderaan de filter. Het materiaal dat voor de filter is gebruikt, is zorgvuldig gekozen omdat het vrij moest zijn van elke vorm van reflectie. De SSWF bestaat uit een schijfvormige plaat en een piëzo-elektrisch element.
(2) Voorkomen dat er stof op de beeldsensor komt Het antistofsysteem voorkomt dat stofdeeltjes zich vasthechten op de beeldsensor door een hermetische afsluiting van de ruimte tussen de SSWF en het oppervlak van de beeldsensor. Dit wordt bereikt door het gebruik van speciale rubberen afdichtingen tussen de beeldsensor en de low-pass filter en tussen de low-pass filter en de SSWF.
(3) Voorkomen van stof op een opname Dankzij de ruimte tussen de sensor en de SSWF worden stofdeeltjes niet duidelijk geprojecteerd zodat ze het lichtpad niet blokkeren en dus ook niet op de opname te zien zijn. Daarnaast wordt de SSWF uitstekend beschermd door een rubberen afdichting waardoor de ultrasone trillingen geen gevolgen hebben voor andere componenten. Toepassing van een frequentievoltage van meer dan 35 kHz op het piëzo-elektrische element zorgt voor een activering van de resonante trillingen van de SSWF. Het gaat hierbij om variabele trillingen zodat het stof effectief van de SSWF wordt verwijderd. Het mechanisme van de resonante trillingen van het E-System is de meest effectieve manier om ultrasone trillingen te genereren die stofdeeltjes kunnen afschudden.
